İlişkiler güçlenirken Nijerya cumhurbaşkanı Erdoğan ile görüştü
Erdoğan’ın davet ettiği Tchiani, bölgesel güvenlik, terörle mücadele ve ekonomik ilişkiler başta olmak üzere ikili ilişkilere ilişkin yoğun bir gündemle geldi.
Tchiani’nin 2023’te iktidara gelmesinin ardından iki ülke ilişkilerin seviyesini yükseltti. Batı Afrika ülkesi, 2023’ten bu yana ABD ve Fransa ile ilişkileri de geriletti. Bu arada Nijer başka yerlerdeki yeni ortaklara ulaşmaya çalışıyor.
Türkiye’nin Nijer’le diplomatik ilişkileri 1967 yılına dayanıyor ancak Ankara, Niamey’deki ilk büyükelçiliğini 2012 yılında, Nijer’in Türkiye’nin başkentinde kendi büyükelçiliğini kurmasından aylar önce açtı. 2012’den bu yana iki ülke 29 anlaşma imzaladı. Dönemin başbakanı olan Erdoğan, Nijerya cumhurbaşkanının Türkiye’yi ziyaretinden bir yıl önce, 2013 yılında Nijer’i ziyaret etmişti. 2012 yılında iki ülke, gelecekteki ekonomik ilişkilerin temelini oluşturan “Ticaret, Ekonomik ve Teknik İşbirliği Anlaşması”nı imzaladı.
Diplomatik ilişkiler istikrarlı kalsa da Türkiye, Afrika Eylem Planı’nın uygulanmasıyla işbirliğini daha da genişletmenin yollarını aradı. Bu, 2013’ten itibaren Afrika Ortaklık Politikası’na dönüştü. Erdoğan’ın Adalet ve Kalkınma Partisi (AK Parti) hükümetleri döneminde son yirmi yılda Türkiye’nin Afrika ülkeleriyle ilişkileri ticaretten güvenliğe, kültürden kalkınmaya kadar her alanda gelişti. Ülke son yıllarda 50 Afrika ülkesiyle ticari ve ekonomik işbirliği anlaşmaları imzaladı. 32 ülke ile karşılıklı yatırımları teşvik anlaşması, 17 ülke ile çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması, 35 ülke ile askeri çerçeve anlaşması, 21 ülke ile askeri eğitim işbirliği anlaşması ve 29 ülke ile savunma sanayii işbirliği anlaşması imzalandı. 49 Afrika ülkesiyle ortak iş konseyleri kurdu. Diğer alanlarda ise Türkiye Eximbank, 2023 yılında Afrika Finans Kurumu’nun (AFC) Afrika dışındaki ilk hissedarı oldu. Türkiye aynı zamanda Afrika ülkelerinden gelen yaklaşık 65.000 uluslararası öğrenciye de ev sahipliği yapıyor. Türkiye, kalkınma yardımları kapsamında Nijer, Sudan ve Somali’de hastane inşaatına katkıda bulundu.
Türkiye, kıtadaki diplomatik misyon sayısını 2002 yılında 12 iken 2024 yılında 44’e çıkardı. Benzer şekilde Afrika ülkelerinin Türkiye’deki büyükelçiliklerinin sayısı da 2008’de 10 iken 2024’te 38’e yükseldi.
Türkiye’nin Afrika ülkeleriyle ticaret hacmi 2002’de yaklaşık 4,3 milyar dolardan 2025 yılı sonunda yaklaşık 40 milyar dolara yükseldi. Türk müteahhitlerinin Afrika’daki yatırımları 2003’te 67 milyon dolardan 2024’te 10 milyar dolara yükseldi. Kıta genelinde 2 binden fazla projenin arkasında Türk müteahhitler var.
Türkiye, 2008 yılında gözlemci konumundan stratejik ortak konumuna yükselerek Afrika Birliği (AÜ) ile bağlarını güçlendirdi. Aynı yıl İstanbul, Türkiye-Afrika Ortaklık Zirvesi’nin ilkine ev sahipliği yaptı. Beş yıllık bir aradan sonra zirvenin bir sonraki toplantısının bu yıl yapılması bekleniyor.