Türkiye risk altında, teknoloji devleri suyu tüketiyor!
Küresel ölçekte yapay zeka yatırımları son bir yıldır yüz milyarlarca dolara ulaşırken, tartışmalar ise su kaynaklarının tüketimi ve karbon emisyonları üzerinden devam ediyor. Yapılan son araştırmalar, yapay zeka sistemlerinin toplam su ayak izinin yıllık 312,5 milyar litre ile 764,6 milyar litre arasında gerçekleşebileceğini ortaya koyuyor. Bu miktar, küresel yıllık şişelenmiş su tüketimi olan yaklaşık 350 milyar litre ile aynı mertebede bulunuyor. Yapılan analizlerde 312,5 milyar litrelik yıllık su ayak izinin, günlük ortalama 856 milyon litreye karşılık geldiği vurgulanırken, üst sınır olan 764,6 milyar litre ise günde yaklaşık 2,1 milyar litre anlamına geliyor.
Küresel ölçekte yıllık toplam tatlı su çekimi yaklaşık 4 trilyon metreküp seviyesinde bulunuyor. Bunun yaklaşık yüzde 70’i tarım, yüzde 20’si sanayi, yüzde 10’u ise evsel kullanım için çekiliyor.
TEKNOLOJİ DEVLERİNİN SU TÜKETİMİ
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) verilerine göre küresel veri merkezlerinin toplam su kullanımı yaklaşık 600 milyar litre olarak hesaplanıyor. Yapay zeka odaklı yeni yatırımların devreye girmesiyle bu miktarın 2030’a kadar 1 trilyon 200 milyar litre seviyesine ulaşabileceği öngörülüyor. Uzmanlar ise ortalama 100 megavat kapasiteye sahip bir veri merkezinin, günde 2 milyon litre su tükettiğini, bu miktarın da yaklaşık 6 bin 500 hanenin günlük su kullanımına karşılık geldiğini vurguluyorlar. Küresel teknoloji devlerinin su tüketim tabloları da oldukça çarpıcı! Google yıllık yaklaşık 22,7 milyar litre, Microsoft yaklaşık 13 milyar litre, Apple yaklaşık 6 milyar litre, Meta ise yaklaşık 3,9 milyar litre su tüketiyor.
EMİSYONLAR ARTIYOR
Yapay zeka sistemlerindeki su tüketimi yalnızca doğrudan soğutma ihtiyacından da kaynaklanmıyor. Veri merkezlerinin enerji tüketimi arttıkça, elektrik üretiminde kullanılan su miktarı da yükseliyor. Termik santrallerin soğutma sistemleri, hidroelektrik üretim süreçleri ve bazı yenilenebilir enerji teknolojileri de suya ihtiyaç duyuyor. Vrije Universiteit Amsterdam tarafından yayımlanan değerlendirmede, dolaylı su kullanımının şirketlerin resmi raporlarında çoğu zaman eksik yer aldığı ve gerçek etkinin açıklanan seviyelerin üç-dört katına kadar çıkabileceği ifade ediliyor. Araştırmalar, yapay zeka sistemlerinin karbon ayak izini 32,6 milyon ton ile 79,7 milyon ton karbondioksit aralığında olduğunu da gösterirken, bu miktarın, küçük bir Avrupa ülkesinin yıllık emisyonlarına eşdeğer olduğuna dikkat çekiliyor.
TÜRKİYE DOLAYLI ETKİLENİYOR
Türkiye ise mevcut tablodan dolaylı olarak etkilenen ülkeler arasında. Ülke genelinde yıllık toplam su tüketimi yaklaşık 63 milyar metreküp olarak hesaplanıyor. Bu tüketim yüzde 73’ü tarımsal sulamada, yüzde 16’sı içme ve kullanma suyu olarak, yüzde 11’i de sanayide kullanılıyor. Türkiye’deki veri merkezlerine ilişin kamuya açık su tüketimi verileri sınırlı olsa da faaliyet gösteren veri merkezlerinin su tüketiminin, küresel ölçekteki teknoloji devlerinin tüketiminin yanında oldukça sınırlı olduğu vurgulanıyor. Uzmanlara göre asıl risk ise Türkiye’nin su stresi yaşayan bir ülke olmasıyla ilintili.
Yapay zeka ekonomisi büyüdükçe; enerji, karbon ve su başlıkları birbirinden ayrıştırılamayan üç temel göstergeye dönüşüyor.
SU STRATEJİLERİ GELİŞTİRİLMELİ
Su Politikaları Uzmanı Dursun Yıldız, Türkiye’nin bölgesel bir veri merkezi üssü olma hedefi doğrultusunda yeni yatırımları gündeme almasına değinirken, “Türkiye, bölgesel bir veri merkezi üssü olma hedefi doğrultusunda yeni yatırımları gündeme alırken, su verimliliği konusu da planlama başlıkları arasında öne çıkıyor. 2027 itibarıyla yapay zeka sistemlerinin yıllık su tüketiminin 4,2 ila 6,6 milyar metreküp arasında olması bekleniyor. Bu miktar, Türkiye’nin mevcut yıllık toplam su tüketiminin yaklaşık yüzde 7 ila 10’una denk gelecek bir büyüklüğe işaret ediyor. Dolayısıyla Türkiye’nin, yapay zeka yatırımlarını teşvik ederken aynı zamanda su kaynaklarının sürdürülebilirliğini gözeten bir çerçeve geliştirmesi, enerji kadar su planlaması açısından da kritik bir zorunluluk” diyor.
[email protected]
Kaynak: Web Özel