Dünyada emlak krizi varken bu ülkede 9 milyon ev boş duruyor! Bazıları bedava veriliyor!
Nüfusu hızla yaşlanan Japonya’da “akiya” olarak bilinen terk edilmiş evlerin sayısı 9 milyona ulaştı. Ülkedeki boş konutlar artık yalnızca emlak piyasasının değil, ekonominin ve yerel yönetimlerin de en büyük sorunlarından biri haline geldi.
Japonya’da nüfusun azalması ve toplumun hızla yaşlanması, ülkede giderek büyüyen bir konut krizini beraberinde getirdi. Japonya İçişleri Bakanlığı verilerine göre ülkede yaklaşık 9 milyon boş ve terk edilmiş ev bulunuyor.
Japoncada “akiya” olarak adlandırılan bu konutlar, ülkenin toplam konut stokunun yaklaşık yüzde 14’ünü oluşturuyor. Özellikle kırsal bölgelerde yaşlı ev sahiplerinin hayatını kaybetmesi, mirasçıların ise bu evlerde yaşamaması ya da bakım masraflarını üstlenmek istememesi nedeniyle mahalleler yavaş yavaş boşalıyor.
Sorun kırsaldan çıktı, ulusal krize dönüştü
Japonya’da terk edilmiş evler ilk etapta kırsal bölgelerin sorunu olarak görülüyordu. Ancak bugün tablo çok daha geniş bir yapısal probleme işaret ediyor.
On yıllardır süren demografik gerileme ve hızlı kentleşme, ekonomik fırsatları Tokyo, Osaka ve Nagoya gibi büyük metropollerde yoğunlaştırdı. Daha küçük şehir ve kasabalar ise sürekli nüfus kaybetti.
Genç kuşaklar iş bulmak için büyük kentlere taşınırken, geride yaşlı ebeveynler ve aile evleri kaldı. Bu evlerin birçoğu, mirasçılar için ekonomik değerden çok duygusal anlam taşıyor. Ancak mülkler miras kaldığında tablo değişiyor.
Miras kalan evler neden yük haline geliyor?
Japonya’daki terk edilmiş evlerin çoğu eski yapılar. Bu nedenle güncel deprem güvenliği ve enerji verimliliği standartlarını karşılamaları için ciddi tadilat gerekiyor.
Bazı kırsal bölgelerde evlerin değeri, üzerinde bulundukları arsanın bile altına düşebiliyor. Bu nedenle birçok mirasçı, mülkü satmakta zorlanıyor ya da bakımını yapmadan kaderine terk ediyor.
Belediyeler için güvenlik riski
Terk edilmiş evler zamanla yalnızca ekonomik bir sorun olmaktan çıkıyor. Bakımsız kalan yapılarda çatılar çöküyor, bahçelerde kontrolsüz bitki örtüsü büyüyor, yangın riski artıyor ve mahallelerin görünümü bozuluyor.
Bu durum çevredeki diğer evlerin değerini de aşağı çekiyor.
Yerel yönetimler, yıkılma tehlikesi taşıyan bu yapıları denetlemek için daha fazla kaynak ayırmak zorunda kalıyor. Bazı belediyeler, sahipleri tarafından onarılmayan ya da kullanılamaz hale gelen evlerin yıkımı için destek sağlıyor.
Tokyo’da fiyatlar artıyor, kırsalda evler boş kalıyor
Japonya’daki tablo, emlak piyasasında derin bir ayrışmayı da ortaya koyuyor.
Tokyo’nun merkezinde konut arzının sınırlı olması nedeniyle apartman fiyatları yükselmeye devam ediyor. Buna karşılık Japonya’nın birçok bölgesinde tam tersi bir sorun yaşanıyor: kronik konut fazlası ve zayıf talep.
Bir yanda başkentte pahalılaşan konutlar, diğer yanda alıcı bulamayan kırsal evler bulunuyor. Bu fark, ülkenin kent merkezleri ile taşra bölgeleri arasındaki ekonomik uçurumu daha görünür hale getiriyor.
“Akiya bankaları” devreye girdi
Bazı belediyeler sorunu çözmek için “akiya bankaları” adı verilen kamuya açık veri tabanları oluşturdu. Bu sistemlerde terk edilmiş ya da boş durumdaki evler listeleniyor.
Bazı evler birkaç bin euro gibi oldukça düşük fiyatlarla satışa çıkarılıyor. Daha uç örneklerde ise yerel yönetimler, evi yenileme ve içinde yaşama taahhüdü veren kişilere mülkleri neredeyse bedelsiz devredebiliyor.
Bu yöntemle hem boş evlerin yeniden kullanıma kazandırılması hem de nüfus kaybeden bölgelere yeni sakinler çekilmesi hedefleniyor.
Bankalar ve yatırımcılar da endişeli
Terk edilmiş ev sorunu yalnızca belediyeleri değil, finans sektörünü de yakından ilgilendiriyor.
Kırsal bölgelerde mülk değerlerinin düşmesi, bankaların uzun vadeli teminat kalitesi konusunda soru işaretleri yaratıyor. Bir başka ifadeyle, nüfus kaybeden bölgelerde konutların ipotek değeri zayıflıyor.
Konut geliştiricileri ise yatırımlarını daha çok talebin güçlü olduğu şehir merkezlerine yönlendiriyor. Tokyo, başkente devam eden iç göç sayesinde bu krizin en ağır etkilerinden şimdilik uzak kalıyor.
Ancak ekonomistler, Japonya’da şehirlerde yoğunlaşma ile kırsalda gerileme arasındaki dengesizliğin giderek daha zor tersine çevrileceği görüşünde.
Japonya için konut değil, demografi krizi
Japonya’daki 9 milyon terk edilmiş ev, artık yalnızca bir barınma ya da emlak sorunu olarak görülmüyor. Bu tablo, ülkenin yaşadığı demografik dönüşümün en görünür sonuçlarından biri olarak değerlendiriliyor.
Azalan doğum oranları, yaşlanan nüfus, gençlerin büyük şehirlere göçü ve kırsal bölgelerde zayıflayan ekonomik hayat, Japonya’yı gelişmiş ekonomiler arasında farklı bir sınavla karşı karşıya bırakıyor.
Bir zamanlar büyümenin sembolü olan konut stoku, bugün bazı bölgelerde ekonomik daralmanın ve nüfus kaybının göstergesine dönüşmüş durumda.
Akiya nedir?
Akiya, Japoncada boş, kullanılmayan ya da terk edilmiş evler için kullanılan bir kavramdır. Japonya’da özellikle kırsal bölgelerde yaşlı nüfusun artması, gençlerin büyük şehirlere göç etmesi ve miras kalan evlerin bakım maliyetlerinin yükselmesi nedeniyle akiya sayısı hızla artıyor.