Wall Street, silah şirketleri, enerji devleri ve yapay zekâ: Savaşın kazananları

Wall Street, silah şirketleri, enerji devleri ve yapay zekâ: Savaşın kazananları

PETROL VE FİNANSIN KANLI İTTİFAKI

Savaşın bugüne kadarki en büyük ekonomik etkisi, enerji fiyatlarındaki artış oldu. Savaş tehdidi, küresel enerji piyasalarını dalgalandırırken petrol devlerini ihya etti. Hürmüz Boğazı’ndaki kriz küresel enerji piyasalarını sarsarken Brent petrol fiyatlarındaki her 1 dolarlık artış ExxonMobil, Shell ve BP gibi şirketlerin kâr hanesine milyarlar ekledi.

İngiliz British Petrol (BP), yılın ilk üç ayında kârını ikiye katlayarak 3,2 milyar dolara (145 milyar TL)  yükseltti. 2026’nin ilk çeyreğinde Shell kârını 6,92 milyar dolara (314 milyar TL), bir diğer uluslararası dev şirket TotalEnergies ise üçte bir artışla 5,4 milyar dolara (245 milyar TL) çıkarttı.

ABD’li ExxonMobil ve Chevron, Ortadoğu kaynaklı tedarik aksaklıkları nedeniyle geçen yılın aynı dönemine göre kazançlarında düşüş yaşasa da analistlerin tahminlerini aştı ve yılın geri kalanında kârlarını daha da artırması bekleniyor.

Saudi Aramco ise aksamalara rağmen ilk çeyrekte net kârını yüzde 25 artırarak 32,5 milyar dolara çıkardı.

Öte yandan, savaş ekonomisinin görünmez aktörleri olan BlackRock, Vanguard, JP Morgan gibi dev bankalar ve yatırım fonları, hem silah şirketlerinin ana hissedarı hem de savaş harcamaları için devletlere borç veren mekanizmalar olarak kârlarını artırdı. Savaşın maliyeti halkın sırtına vergi ve enflasyon olarak yüklenirken bankalar, faiz ve spekülatif kazançlarla kasalarını doldurdu.

ABD’li dev banka JP Morgan’ın işlem kolu, ilk çeyrekte 11,6 milyar dolar gelir elde ederek bankanın tarihindeki en büyük ikinci üç aylık kârına ulaştırdı. JP Morgan’ın yanı sıra Bank of America, Morgan Stanley, Citigroup, Goldman Sachs ve Wells Fargo’yu içeren “Büyük Altı” banka, 2026 yılının ilk üç ayında 47,7 milyar dolar kâr açıkladı.

ÖLÜMÜN TAHSİLDARLARI SİPARİŞ YETİŞTİREMİYOR

Ortadoğu’daki çatışmanın esas kazananı, herhangi bir çatışmada en doğrudan faydayı sağlayan silah şirketleri oldu. ABD ve Avrupa merkezli savunma sanayii devleri, gerilimin tırmandığı her saniye borsada değer kazandı. BBC’ye demeç veren RSM UK’de kıdemli analist Emily Sawicz’e göre “Çatışma, hava savunma kabiliyetindeki eksiklikleri daha da belirginleştirdi ve Avrupa ile ABD genelinde füze savunma sistemlerine, insansız hava aracı karşıtı sistemlere ve askeri teçhizata yapılan yatırımları hızlandırdı.”

Ortadoğu’daki tırmanışla birlikte Lockheed Martin, RTX (Raytheon), Northrop Grumman ve General Dynamics gibi devlerin hisseleri son bir yılda ortalama yüzde 15 ile 25 arasında değer kazandı.

ABD,  İran’la savaşa günde ortalama 1,8 milyar dolar harcarken Pentagon’un en büyük yüklenicisi ve genellikle Dışişleri Bakanlığı’nın tamamından daha fazla vergi mükellefi parası alan Lockheed Martin’in hisse senedi fiyatı, mart ayı başlarında 2026 yılının başından bu yana yaklaşık yüzde 40 arttı.

ABD Kongresi’nin İsrail’e onayladığı son 14 milyar dolarlık askeri yardım paketinin büyük bir kısmı, doğrudan bu şirketlerin kasasına geri dönüyor.

Dünyanın en büyük savunma sanayi şirketlerinden üçü olan Lockheed Martin, Boeing ve Northrop Grumman, 2026 yılının ilk çeyreğinin sonunda rekor seviyede sipariş birikimine sahip olduklarını bildirdi. ABD Kongresi’nin İsrail’e onayladığı son 14 milyar dolarlık askeri yardım paketinin büyük bir kısmı, doğrudan bu şirketlerin kasasına geri dönüyor.

YAPAY ZEKÂNIN DENEY SAHASI

Bu çatışmanın geçmişteki savaşlardan farkı, “Silikon Vadisi’nin” cephe hattına doğrudan inmesi oldu. Yapay zeka, hedef belirlemeden dezenformasyon yönetimine kadar her alanda sermayeye yeni kâr kapılarını açarken şirketler, bu savaşı devasa bir “laboratuvar” olarak kullandı.

İsrail ordusunun Gazze ve olası İran operasyonlarında kullandığı “Lavender” (Lavanta) ve “Gospel” gibi yapay zeka sistemleri, teknoloji şirketlerinin savaş sahasındaki gücünü gösterdi. Palantir gibi veri madenciliği devleri, Pentagon ve İsrail ordusu ile yaptıkları milyarlarca dolarlık anlaşmalarla bu “yeni nesil savaşın” mimarlığını üstlendi.

Google ve Amazon’un İsrail hükümetiyle imzaladığı 1,2 milyar dolarlık “Project Nimbus” anlaşması, teknoloji devlerinin savaşın lojistiğindeki rolünü tescilledi.