Başkan Yardımcısı tarihi ziyarette Türkiye ve Ermenistan köprü anlaşması imzaladı
İki ülke, Eylül 2025’te köprünün restorasyonu konusunda anlaşmaya vardı ve Pazartesi günkü imzayla anlaşma imzalandı. Anlaşmayı Türkiye’nin Ermenistan ile normalleşme özel temsilcisi Büyükelçi Serdar Kılıç ve Ermenistan’dan Ruben Rubinyan imzaladı.
Yılmaz, eski Cumhurbaşkanı Abdullah Gül’den bu yana Ermenistan’ı ziyaret eden en üst düzey yetkili oldu. Erivan ve Ankara işbirliğini ilerletmenin ve sonunda ilişkilerini tamamen normalleştirmenin daha fazla yolunu araştırdığı için ziyareti daha da anlamlı.
Başkan yardımcısı, Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan tarafından karşılandı ve zirvede devlet ve hükümet başkanlarıyla aile fotoğrafı çektirildi. Zirveye aralarında Ukrayna Devlet Başkanı Volodymyr Zelenskyy, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, İngiltere Başbakanı Keir Starmer ve İtalya Başbakanı Giorgia Meloni’nin de bulunduğu 40’tan fazla lider katılıyor. Yılmaz, toplantının oturum aralarında Norveç Başbakanı Jonas Gahr Store ile ikili ilişkiler ve işbirliği alanları hakkında görüştü.
Zirvede yaptığı konuşmada ziyareti memnuniyetle karşılayan Paşinyan Yılmaz’ın katılımına dikkat çekerken, AB Konseyi Başkanı Antonio Costa, Ermenistan ile Türkiye arasındaki ilişkilerin normalleşmesi ve Ermenistan ile Azerbaycan arasında barış anlaşması yapılmasının ardından Güney Kafkasya’nın “dönüştürücü bir aşamaya” girdiğini vurguladı. Zirvede konuşan Costa, bölgesel istikrar ve işbirliğine yönelik artan ivmenin altını çizdi. Ankara ile Erivan arasındaki iyileşen ilişkilerin, Ermenistan-Azerbaycan anlaşmasıyla birleştiğinde, daha entegre ve bağlantılı bir bölgenin temellerini attığını söyledi. “That agreement is a story of peace in Europe that must be celebrated, in a world where escalation and war seem to dominate. Thanks to this agreement and improved relations between Turkey and Armenia, the region has embarked on a transformative path,” he said, pointing to efforts to develop strategic industries, markets, transport corridors, digital networks and energy interconnections. Costa’ya göre bu girişimler ticareti ve hareketi kolaylaştırmanın ötesine geçiyor; bunun yerine komşular arasında güven inşa etmeye, istihdam yaratmaya ve ortak ekonomik büyümeyi teşvik etmeye yardımcı oluyor.
Türkiye ve Ermenistan, 2020’den bu yana ilişkilerin gidişatını araştırmak amacıyla çeşitli düzeylerde bir dizi görüşme gerçekleştirdi. Son olarak, iki taraftan gelen heyetler, iki komşu arasındaki demiryolunun yeniden canlandırılması konusunu görüşmek üzere Türkiye’nin doğusundaki Kars’ta bir araya geldi. Daha önce karşılıklı olarak direkt yolcu ve kargo uçuşları başlatılmıştı. Ankara ve Erivan, Alican sınır kapısının üçüncü ülke vatandaşlarına ve diplomatik pasaport sahiplerine açılmasını da onayladı. Paşinyan, Yılmaz’ın ziyareti öncesinde geçtiğimiz Haziran ayında İstanbul’da Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile görüşmüştü.
Azerbaycan-Ermenistan barışı
Azerbaycan ile Ermenistan arasındaki barış süreci, Türk-Ermeni normalleşmesinin ilerlemesi açısından da hayati önem taşıyor. Zirvede video bağlantısıyla da olsa Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev de hazır bulundu. Bu fırsatı kullanarak Avrupa Parlamentosu’nu barış sürecini “sabote ettiği” gerekçesiyle eleştirdi. Aliyev, Avrupa Parlamentosu’nun son beş yılda Bakü’ye yönelik saldırgan dil içeren 14 karar kabul ettiğini söyledi. Aliyev, “Bu organ, barış sürecini desteklemek yerine etkin bir şekilde süreci sabote etmeye çalışıyor. Avrupa Parlamentosu, Mayıs 2021’den 30 Nisan 2026’ya kadar Azerbaycan’a karşı saldırgan ifadelerle dolu 14 karar kabul etti. Düşünün, beş yılda 14 karar, bir nevi saplantı. Ve sonuncusu sadece dört gün önce kabul edildi.” dedi.
Aliyev, Azerbaycan Parlamentosu’nun 1 Mayıs’ta Avrupa Parlamentosu ile tüm alanlardaki işbirliğini askıya alma ve Euronest Parlamenterler Meclisi üyeliğinin sonlandırılması için prosedürler başlatma kararı aldığını söyledi. 1 Mayıs’ta Azerbaycan Dışişleri Bakanlığı, Avrupa Parlamentosu’nun Ermenistan’da Demokratik Dayanıklılığı Destekleyen kararına ilişkin protesto notu verilen AB’nin Bakü Büyükelçisi Mariana Kuyunciç’i çağırdı. Bakanlık, kararın hükümlerinin gerçeği çarpıttığını, objektiflik ilkelerinin yanı sıra devletlerin egemenlik ve toprak bütünlüğüne saygı gösterme yükümlülüklerine aykırı olduğunu vurguladı. Aliyev’e göre Azerbaycan Dışişleri Bakanlığı, kararın gerçeği çarpıttığını, objektiflik ilkelerine aykırı olduğunu ve devletlerin egemenliğine ve toprak bütünlüğüne saygı gösterme yükümlülüklerini ihlal ettiğini söyledi.
Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan ise bir sonraki EPC zirvesine katılmak üzere 2028’de Azerbaycan’ı ziyaret edeceğini umduğunu ifade etti.
Erivan’daki toplantıda Paşinyan, “Umarım 2028’de EPC zirvesi için Azerbaycan’ı ziyaret etme fırsatım olur” dedi.
Paşinyan, Ermenistan ve Azerbaycan’ın gelecekteki EPC zirvelerine ev sahipliği yapma adaylığını karşılıklı olarak desteklediklerini kaydetti.
Aliyev’in sözlerine ilişkin yorum yapan Aliyev, video konferans yoluyla da olsa ilk kez bir Azerbaycan cumhurbaşkanının Ermenistan’da düzenlenen bir etkinliğe katıldığını vurguladı.
EPC zirvelerinin Ermenistan ve Türkiye liderleri arasındaki temasların kolaylaştırılmasında önemli bir rol oynadığını da sözlerine ekledi.
Paşinyan, “Türk cumhurbaşkanıyla ilk ikili görüşmem, Prag’daki ilk EPC zirvesinin oturum aralarında gerçekleşti. Ve şimdi Türkiye Cumhurbaşkanı Yardımcısı, EPC zirvesine katılmak için burada ve Ermenistan’ı ziyaret eden ilk Türk başkan yardımcısı oldu.” dedi.