Hıdırellez dilek, bolluk ve dayanışmayla yaşatılıyor

Baharın kadim buluşması: Hıdırellez dilek, bolluk ve dayanışmayla yaşatılıyor

Her yıl 5 Mayıs’ı 6 Mayıs’a bağlayan gece başlayan Hıdırellez kutlamalarında dilekler gül ağacının altına bırakılıyor, ateşten atlanıyor, su kenarlarında buluşuluyor, sofralar kuruluyor. Türkiye ile Kuzey Makedonya’nın ortak çalışmasıyla Hıdırellez, 2017 yılında UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras Ulusal Envanteri’ne dahil edildi.

Ege Üniversitesi Türk Dünyası Araştırmaları Enstitüsü Müdür Yardımcısı Prof. Dr. Alimcan İnayet, Hıdırellez’in Türk dünyasının ortak değerlerinden biri olduğunu belirterek geleneğin sosyal dayanışmayı ve kardeşliği pekiştirdiğini söyledi.

Hıdırellez’in Türkiye’den Balkanlar’a, Azerbaycan’dan Irak ve Suriye’ye kadar geniş bir coğrafyada kutlandığını ifade eden İnayet, halk dilinde Hızır ve İlyas isimlerinin birleşmesiyle oluşan bu bayramın, farklı inanç ve kültürlerin izlerini taşıdığını anlattı.

“FARKLI İNANÇ SİSTEMLERİNİN BULUŞMASI”

İnayet, Hıdırellez’in eski Anadolu, Mezopotamya ve Yunan mitolojilerindeki bahar kutlamaları ile İslam ve Hristiyanlık inanç sistemlerine ait kültlerin birleşmesiyle şekillendiğini belirterek şu değerlendirmede bulundu:

“Hıdırellez, farklı inanç sistemlerine ait unsurların birleştirilmesi ve sentez edilmesi sonucunda ortaya çıkan yeni bir terkiptir. Bu terkip, Türk kültürünün eşsiz, dinamik, yenilikçi ve yaratıcı özelliğini göstermektedir.”

Kutlamalarda ev, çevre ve beden temizliği yapıldığını, oyunlar oynandığını, dargınların barıştırıldığını ve kurban kesilerek ihtiyaç sahiplerine dağıtıldığını aktaran İnayet, yörelere göre farklı uygulamaların sürdüğünü söyledi.

İnayet, İzmir’de zenginlik dileğiyle gül fidanının dibine para kesesi bırakıldığını, Balıkesir ve Çanakkale’de sabah erken saatlerde su kenarlarına gidildiğini, Ağrı ve Iğdır’da kızların kısmet açma amacıyla “mantıvar” geleneğini yaşattığını belirtti. Burdur’da akarsu kenarlarında taşlarla küçük evler yapılırken, Bolu’da çocuk sahibi olmak isteyenlerin bezden bebekler hazırladığı ifade edildi.

Hıdırellez sofraları da geleneğin önemli parçalarından biri. Keşkek, kuzu çevirme, sütlaç ve çeşitli hamur işleriyle kurulan sofralar, baharın gelişini, bolluk ve bereket dileğini simgeliyor.