Eski teori, yeni dünya! Papa ile savaş tartışması

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’ın Katolikliğe geçişi, Vatikan ile Washington arasındaki savaş tartışmalarını da daha görünür hale getirdi. Vance, Katolik geleneğindeki “haklı savaş” (just war) öğretisine atıfla, Papa’nın modern savaşlara yönelik sert eleştirilerini sorguladı ve özellikle Papa Leo’nun İran savaşı hakkındaki “Tanrı hiçbir zaman kılıç kullananların yanında değildir” sözlerine tepki gösterdi. Papa ise modern savaşların yıkıcılığı nedeniyle neredeyse hiçbir çatışmanın artık “haklı savaş” kriterlerini karşılamadığını savunarak, çağdaş Katolik düşüncede giderek güçlenen pasifist eğilimi temsil etti.

ABD Katolik Piskoposlar Konferansı’ndan bazı yetkililer de Papa’nın görüşlerinin modern savaşların gerçekliği karşısında etik bir uyarı niteliği taşıdığını ifade ediyor.

TEORİ GEÇERLİ Mİ?

Vatikan’da son dönemde yükselen tartışma, Katolik düşüncesinin yüzyıllardır merkezinde yer alan “adil savaş” (just war) doktrininin hâlâ geçerli olup olmadığı sorusuna odaklanıyor. Vance, Katolik geleneğin Aziz Augustinus ve Thomas Aquinas’a uzanan “adil savaş” anlayışını hatırlatarak, Papa Leo’nun savaş karşıtı sert söylemlerinin bu öğretiden sapma riski taşıdığını savundu. Ona göre, tarihsel olarak Kilise, belirli koşullar altında savaşın meşru olabileceğini kabul etmişti; örneğin II. Dünya Savaşı sırasında müttefiklerin Nazi Almanyası’na karşı mücadelesi bu çerçevede değerlendiriliyordu.

ARTIK GEÇERSİZ

Ancak Vatikan cephesi, özellikle son yüzyılda gelişen modern savaş teknolojilerinin bu teoriyi neredeyse uygulanamaz hale getirdiği görüşünde. Papa Leo ve önceki papalar, savaşın artık yalnızca askerleri değil, büyük ölçüde sivilleri de hedef aldığını ve bunun “orantılılık” ve “son çare” gibi adil savaş kriterlerini geçersiz kıldığını savunuyor.

KİLİSE DOKTRİNİ

Katolik Kilisesi’nin klasik “adil savaş” teorisi, Aziz Augustinus’un “barış esas, savaş istisnadır” düşüncesine dayanıyordu. Daha sonra Thomas Aquinas tarafından sistematik hale getirildi. Bu yaklaşım, savaşın yalnızca meşru otorite, haklı neden ve son çare koşullarıyla mümkün olabileceğini öngörüyordu. Ancak 20. yüzyıldan itibaren papaların söylemi giderek farklı bir yön aldı. Özellikle II. Dünya Savaşı sonrası dönemde başlayan endüstriyel ve nükleer savaş deneyimi, papalık makamını daha güçlü bir pasifizme yöneltti.

PAPA FRANCIS’LE BAŞLADI

Papa Francis’in “Fratelli tutti” genelgesinde, modern savaşların yıkıcı doğası nedeniyle adil savaş teorisinin artık uygulanabilir olmadığına dair ciddi şüpheler dile getirildi. Papa Leo da bu çizgiyi sürdürüyor. Sık sık yaptığı açıklamalarda savaşın “insanlığın yenilgisi” olduğunu vurguluyor ve diplomasiye dönüş çağrısı yapıyor. Vatikan kaynaklarına göre Papa, modern savaşlarda sivillerin orantısız şekilde zarar görmesini, klasik adil savaş kriterlerinin ihlali olarak değerlendiriyor.

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’ın eleştirileri karşısında Papa Leo ve çağdaş Vatikan yaklaşımı, modern savaşın yıkıcılığı nedeniyle bu çerçevenin neredeyse uygulanamaz hale geldiğini ileri sürüyor.

TEOLOJİ TARTIŞMASI

Vance, Papa’nın “Tanrı asla kılıç kullananların yanında değildir” şeklindeki ifadelerinin, Katolik geleneğin savaşın bazı koşullarda meşru olabileceği öğretisini gölgede bıraktığını savunuyor. Ona göre Kilise, tarihsel olarak savunma savaşlarını da “adil” kabul etmişti ve bu gelenek tamamen terk edilmemeliydi. Vance ayrıca, modern papaların söylemlerinin siyasi yorumlara fazla yaklaştığını, bunun da teolojik bir denge sorunu doğurabileceğini ileri sürüyor. Vatikan’daki bazı ilahiyatçılar ise Papa’nın adil savaş teorisini tamamen reddetmediğini, ancak onu modern koşullar ışığında yeniden yorumladığını belirtiyor. Bu yaklaşıma göre Kilise, savaşın “meşru olabileceği” alanı giderek daraltıyor ve barışın her koşulda öncelikli olması gerektiğini vurguluyor.

[email protected]

Kaynak: Web Özel