Türkiye ve İngiltere ittifakı derinleştirecek stratejik anlaşma imzaladı

Fidan ve İngiltere Dışişleri Bakanı Yvette Cooper tarafından Fidan’ın iki günlük ziyaretinin ilk gününde imzalanan anlaşma, mevcut stratejik ortaklığın güçlendirilmesini ve ikili yakın diyaloğa dayalı işbirliğinin genişletilmesini amaçlıyor.

Yapılan ortak açıklamada iki ülke, belgeyi “tarihi bir dostluğu, mükemmel ikili ilişkileri ve çok çeşitli uluslararası meseleler ve küresel zorluklara ilişkin ortak bir bakış açısını” paylaşan müttefikler arasındaki işbirliğini geliştirmeye yönelik “sağlam bir temel” olarak tanımladı.

Açıklamada, özellikle Orta Doğu’da güvenlik ve istikrara yönelik ortak kararlılığın altı çizildi ve gelişen jeopolitik ortamda NATO’nun artan önemi vurgulandı.

Açıklamada, “NATO’nun Stratejik Konsepti ile caydırıcılık ve savunmaya ilişkin temel görevleri, Avrupa-Atlantik güvenliğinin sağlanmasında işbirliğimizin temelini oluşturmaya devam edecektir” denilerek, güçlü transatlantik ilişkilerin Avrupa’da barış ve istikrar için hayati önem taşıdığı ifade edildi.

Genişleyen ticaret

Çerçeve aynı zamanda her iki ülkenin mevcut Serbest Ticaret Anlaşmalarını güncellemeye yönelik devam eden müzakereler de dahil olmak üzere ikili ticaret ve yatırımı artırma niyetini de doğruluyor. Yetkililer, ortak ekonomik büyümeyi desteklemek ve değişen küresel ekonomik koşulları yansıtmak amacıyla daha kapsamlı bir anlaşmanın beklendiğini söylüyor.

Cooper, sosyal medya üzerinden yaptığı paylaşımda Türkiye’nin küresel sahnedeki önemine dikkat çekerek, onu “küresel güvenliğin vazgeçilmez ortağı” olarak tanımladı. İki tarafın, ortak refahı teşvik etmek için ekonomik bağları güçlendirirken NATO müttefikleri olarak işbirliğini derinleştirme konusunda mutabakata vardığını da sözlerine ekledi.

Fidan’ın ziyareti, Ankara ile Londra arasındaki ilişkilerin yoğunlaştığı ve üst düzey temasların son aylarda arttığı bir dönemde gerçekleşti. İlişkilerde artan ivme özellikle savunma ve ticarette görülüyor.

Savunma sanayi

En dikkat çekici gelişmelerden biri, Türkiye’nin 20 Eurofighter savaş uçağı satın alma anlaşmasının yanı sıra yeni bir serbest ticaret anlaşmasının sonuçlandırılması çabaları oldu. Eurofighter jetleri, aralarında İngiliz firmalarının da bulunduğu çok uluslu bir konsorsiyum tarafından üretiliyor ve anlaşma, iki ülke arasında artan savunma sanayii iş birliğini yansıtıyor.

Türkiye ayrıca Katar ve Umman’dan, tamamlandığı takdirde filosunu önemli ölçüde genişletecek Eurofighter uçaklarının alımını da araştırıyor.

Savunmanın ötesinde, her iki taraf da enerji ve genel olarak ekonomi gibi kilit sektörlerdeki iş birliğini derinleştirmeyi amaçlıyor. Avrupa Birliği dışında iki NATO üyesi olarak Türkiye ve Birleşik Krallık’ın benzer stratejik konumları paylaşması, özellikle İngiltere’nin AB’den ayrılmasının ardından daha yakın uyumu teşvik etti.

Brexit sonrası çerçeve

Brexit’in ardından Ankara ve Londra, 2020 yılında malları kapsayan geçici bir anlaşma imzalayarak ticareti korumak için hızla harekete geçti. Mevcut müzakereler, bu anlaşmanın daha modern ve kapsamlı bir çerçeveyle değiştirilmesini amaçlıyor. Yetkililer dördüncü tur müzakerelerin Mart ayında tamamlandığını doğrulayarak istikrarlı bir ilerlemenin sinyalini verdi.

Diplomatik kaynaklar, Fidan’ın Londra’daki gündeminin, 7-8 Temmuz’da Ankara’da yapılması planlanan NATO zirvesine yönelik hazırlıkları da içerdiğini söyledi. Ziyareti, NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ile Ankara’da yapılan son görüşmelerin ardından gerçekleşti.

Son zamanlardaki ikili ilişkiler hükümetin çeşitli düzeylerine yayıldı. Savunma bakanları Yaşar Güler ve John Healey Mart ayında Londra’da bir araya gelirken, Ticaret Bakanı Ömer Bolat da bu yılın başlarında serbest ticaret müzakerelerini ilerletmek için görüşmelerde bulundu.

Artan işbirliğine rağmen, her iki ülke de Avrupa Birliği ile ilişkilerinde ortak zorluklarla karşı karşıya. AB’nin 150 milyar euroluk (175 milyar dolar) savunma finansmanı girişimi olan Avrupa için Güvenlik Eylemi (SAFE) programına katılım için Türkiye ve İngiltere’nin başvuruları reddedildi. Konunun Ankara’da yapılacak NATO zirvesinde de öne çıkması bekleniyor.

Fidan’ın İngiliz mevkidaşı ile yaptığı görüşmelerde bölgesel ve küresel güvenlik konuları da ön plana çıktı. Görüşmelerde Orta Doğu’da devam eden gerginlikler ve Rusya-Ukrayna savaşı ele alınırken, her iki taraf da diplomasinin önemini vurguladı.

Türkiye, doğrudan müzakerelere ev sahipliği yapmayı ve her iki tarafa da yardım sağlamayı teklif ederek, Ukrayna’daki savaşı sona erdirmek için diyaloğa verdiği desteği yineledi. Bu konu Ankara’nın diplomatik çabalarında temel öncelik olmaya devam ediyor.

Görüşmede, İngiltere ve Fransa’nın Hürmüz Boğazı’ndan serbest geçişi sağlayacak uluslararası bir güç kurulması yönündeki teklifleri de dahil olmak üzere Körfez’deki gelişmeler de ele alındı. Türkiye de benzer şekilde stratejik su yolu üzerinden açık geçişin sürdürülmesinin önemini vurguladı.