Kavala’dan Varna’ya koridor! Amerikan gazı için güzergah planı

Avrupa Birliği ve Balkan ülkeleri, Karadeniz’e alternatif bir enerji güzergahı için takvim belirledi. Proje kapsamında ABD’nin sıvılaştırılmış doğalgazı (LNG) Ege’den karayoluyla Karadeniz’e aktarılacak. Avrupa Birliği destekli girişim, Yunanistan’ın kuzeyindeki limanları Bulgaristan ve Romanya üzerinden Karadeniz’e bağlayarak hem ticaret hem de askeri hareketlilik açısından yeni bir stratejik hat oluşturmayı hedefliyor. Proje kapsamında Yunanistan’daki Dedeağaç, Kavala ve Selanik limanlarının Bulgaristan’daki Burgaz ve Varna ile Romanya’daki Köstence limanlarına demir yolu ve otoyol ağlarıyla bağlanması planlanıyor. Dört taraflı görüşmelerin ardından hattın 2033 yılına kadar tamamlanması hedefleniyor. Avrupa Birliği’nin “Trans-Avrupa Ulaştırma Ağları” programına dahil edilen girişime yaklaşık 4 milyar euroluk finansman sağlanması öngörülüyor. Eski BOTAŞ Gaz Alımı Daire Başkanı Ali Arif Aktürk ve enerji piyasaları uzmanı Hasan Selim Özertem Haber Global Web Özel’e söz konusu projeyi Türkiye açısından değerlendirdi.

Proje, ABD sıvılaştırılmış doğalgazının Güneydoğu Avrupa’ya taşınmasını hedefleyen “dikey enerji koridoru” ile birlikte değerlendiriliyor.

UKRAYNA SAVAŞI VURGUSU

Yunan basınına göre Boğaz geçiş maliyetlerinin artması ve yoğunluk nedeniyle gemilerin günlerce beklemek zorunda kalması, alternatif güzergâh arayışını hızlandırdı. Demiryolu ile Dedeağaç’tan Romanya’ya yapılacak bir sevkiyatın yaklaşık iki buçuk günde tamamlanabileceği belirtiliyor. Kathimerini’de yer verilen haberde şunlar yer alıyor: “Rusya-Ukrayna savaşı sonrası Karadeniz’de artan riskler ve küresel ticarette güvenli güzergâh arayışı da projenin önemini artırdı. Güneydoğu Avrupa üzerinden Hindistan, Güneydoğu Asya ve Kafkasya’ya uzanan yeni ticaret yolları oluşturulması hedefleniyor.”

ASKERİ GÜVENLİK HATTI

Yunan basınındaki yazıda “Koridorun yalnızca ekonomik değil askeri açıdan da kritik olduğu vurgulanıyor. Yetkililer, hattın Avrupa Birliği ve NATO’nun askeri hareketliliğini kolaylaştıracak stratejik bir arter olacağını belirtiyor. Selanik-Dedeağaç-Bükreş ekseninin Avrupa’nın en önemli güvenlik hatlarından biri haline gelebileceği ifade ediliyor” görüşlerine yer veriliyor.

ARZ GÜVENLİĞİ SORUNU

Eski BOTAŞ Gaz Alımı Daire Başkanı Ali Arif Aktürk şu değerlendirmeleri yaptı: “Karayoluyla taşımak mümkün. Ancak uzun vadeli, 7/24 ve yılın 360 günü arz güvenliği sağlamak imkânsız. Özellikle Ukrayna’ya kadar sürekliliğini sağlamak mümkün değil. Yunanistan, Kavala’daki projeyi tamamladıktan sonra Güneydoğu Avrupa’da bir hub oluşturmak istiyor. Bu gidişle kısmen başarılı olabilir; Avrupa Birliği mevzuatı kapsamında ticari ve hukuki engeli yok. Hem Amerikan LNG’si gelebiliyor hem de TANAP üzerinden Türkiye üzerinden gaz gidebiliyor.”

“ABD özellikle Balkanlar ve Ukrayna’ya taşımak için çok bastırıyor; 2018’den beri buna yükleniyor. Türk boğazlarından LNG tankerlerinin geçmesi ise 35 yıllık bir hikâye. Sadece Çanakkale Boğazı’ndan Marmara Ereğlisi’ne kadar gelen gemiler var.”

Proje, Kavala ve Selanik limanlarını Batı Karadeniz limanları Burgaz ve Varna’ya bağlıyor.

İSTANBUL RİSKLİ

“Ancak İstanbul Boğazı’ndan geçmesi güvenlik nedeniyle riskli. Tankerler gündüz, pilot kaptan eşliğinde geçmek zorunda; geçerken deniz trafiği durduruluyor. Çanakkale buna izin veriyor ama İstanbul’un imkânı yok; fiziken mümkün değil. ABD de bunu zorluyor. Mevcut bir boru hattı var ancak bunda Rusya’nın hakimiyeti söz konusu. Bunu aşmak için karayolu ya da trenle taşımayı deniyorlar. Küçük miktarlar olabilir ama uzun soluklu arzın trenle sağlanabileceğini sanmıyorum.”

TEKNİK ZORLUKLAR VAR

İstanbul Boğazı’ndan LNG gemilerinin geçişinin yasak olduğunu hatırlan enerji piyasaları uzmanı Hasan Selim Özertem de asıl amacın Ukrayna erişim olduğunu belirterek, projenin handikapları olduğunu söyledi. Özertem, sıvılaştırılmış dönüştürülmesi ile ilgili teknik zorluklar olduğuna dikkati çekti.

[email protected]

Kaynak: Web Özel