Amaç yoksulluğu yönetmek

Amaç yoksulluğu yönetmek

Kamu kaynaklarını yandaşlara peşkeş çeken, kamunun en kıymetli varlıklarını özelleştirmelerle haraç mezat satan AKP; kamu yararı gözetilmeyen sosyal yardımlarla seçime hazırlanıyor. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in, AKP’nin seçim hamlesi olarak Kabine’ye sokulması ve göreve başladığı Haziran 2023’te jet hızıyla uygulamaya koyduğu IMF’siz IMF programı halkı adeta ezdi. IMF programlarının karakteristik özelliği olan “emek gelirlerini baskılayarak kemer sıkma politikaları”, milyonların giderek daha fazla açlığa, sefalete ve yoksulluğa itilmesine yol açtı.

Özellikle krizin giderek belirginleşmeye başladığı ve resmi enflasyonun dahi yüzde 75,45’le zirveyi gördüğü 2024’ten bu yana emeğiyle geçinenlerin alım gücü yer ay eksiye gitti. Her yıla alacaklı başlayan, mutfak masraflarını karşılamaya yetmeyecek ücret ve aylıklara mecbur bırakılan yurttaşlar, borçluluğa mahkûm edildi. Yurttaşın bireysel borçları katlandı, yüksek faiz borçluluk yükünü katladı.

Peş peşe müjdeler de yoksulluğu yok etmeye, yaratılan krizi iyileştirmeye yaramadı. AKP Genel Başkan Vekili Mustafa Elitaş’ın 2027 yılını işaret ettiği erken seçim için hazırlıklar şimdiden başladı. Sabah ve Türkiye ile Anadolu Ajansı gibi medyada servis edilen haberlerle de “Pek çok müjde yolda” algısı yaratılıyor.

YARDIMA MUHTAÇ ETME SİSTEMİ

Son olarak açıklanan “Gelir Tamamlayıcı Destek Programı” da var olan sosyal yardımları tek çatı altında birleştirip yeni bir yardım görüntüsü kazandıracak. Öte yandan yardıma en muhtaç bırakılan kesim olan ileri yaştakiler de “En düşük emekli aylığı alan kalmayacak” denilerek oyalanıyor. TÜİK verilerine göre sosyal koruma yardımının neredeyse yarısı, nakdi yardımların da yüzde 74,2’si emekli ve yaşlılara yapılıyor.

“En düşük aylık kalmayacak” dense de bunun GETAD ile sağlanıp sağlanmayacağı da belirsiz. Emeğin karşılığı yerine yardımı merkez alan GETAD’ın şimdiye dek açıklanan şartlarına göre en düşük aylık alan emekliler ve ileri yaştakiler, yardımsız geçinemeyecekleri sisteme itilmek isteniyor.

İKTİDAR MEDYASI SIRAYA GİRDİ

En düşük emekli aylığının açlık sınırının altında kalması ve alan kişi sayısının 5 milyon TL’ye yaklaşması nedeniyle milyonlarca emekli maaşlarında bir düzenleme istiyor. Ancak iktidar şu ana kadar emeklinin isteğine cevap vermedi. Dün ATV Haber’de yer alan haberde en düşük emekli aylığı uygulamasının değişmesinin gündemde olduğu öne sürüldü. Bu formülün ise seyyanen artış formülü olduğu aktarıldı.

Emekli aylıkları arasındaki makasın kapanması için yeni model üzerinden çalışıldığı belirtildi. Bu konuda konuşan Takvim Gazetesi Genel Yayın Yönetmeni Faruk Erdem, “SSK ve BAĞ-KUR emeklileri 12 küsur alırken, memur emeklileri 18’in üzerinde bir artış aldı. Bu aradaki zam farkını oradan kaldıracak ortam bir zam oranı belirlenebilir ya da bütün emekliler toplu sözleşmeye girebilir. Her yıl güncelleme katsayısı değiştiği için güncelleme katsayısının da mutlaka sabit hale getirilmesi lazım” dedi.

Borçlu hale getiren iktidar borçları “kolaylaştırmakla” övündü. Kredi kartı borçluluğuna çözüm yerine limit kısıtlamaları açıklandı.

Programlı biçimde yayılan ve 12’nci yargı paketinde yer alacağı iddia edilen sicil affıyla da amaç, borçlu esnafa iktidarın gözünde yeniden makbul bir ekonomik aktör olma imkânı sunarak siyasal desteği tahkim etmek. 3,552 trilyon liralık ticari borç bakiyesiyle esnafa kalıcı çıkış yerine, borçluluğu pekiştirecek “kapatma kredileri” de çözüm olarak sunuluyor.

Buna benzer müjdelerden biri de SGK prim borçlarının affı oldu. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, önceki hafta SGK prim borçlarının tecil ve taksitlendirmesinde yüzde 10 peşinat şartının kaldırıldığını duyurdu. Bakan Işıkhan, “Düzenleme sayesinde borç ödemelerini kolaylaştırıyor, vatandaşlarımızı destekliyoruz” dedi.

Bakan Işıkhan’ın, patronları protokolde ağırlayarak açıkladığı bir diğer müjde de genç emeğini ucuz işgücü olarak sömürüye açacak GÜÇ projesi oldu. AKP’li Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan, proje tanıtımında yaptığı konuşmada gençlere seslenerek “Alın teri dökerseniz, azminizi sebatla besleyip büyütürseniz başarıya erişirsiniz. Rahmet, zahmetin neticesidir, meyvesidir. Zahmetsiz rahmet olmaz” dedi. Program, gençlerin harçlık adı verilen ücretlerle çalışmasına sebep olacak sistemi yaratarak işgücü piyasasında göstermelik iyileşme algısı yaratmayı hedefliyor.

SADAKA DÜZENİNE KARŞI

Yardım ve müjde açıklayarak yoksulluğu yönetmeyi hedefleyen sistem açıkça bir seçim yatırımı. Halk desteğini kaybeden, ekonomi başta olmak üzere her alanda derinleşen krizle karşı karşıya olan iktidar, varlığını da kısa vadeli rahatlatma hamleleri üzerinden yeniden kurgulamayı istiyor. Bu stratejileri yoksulluğu ortadan kaldırmayı değil kontrol altında tutmayı amaçlıyor. Böylece ekonomik sıkışmışlık siyasal bağlılığa dönüştürülmek istenirken kamusal kaynaklar da bir sosyal hak anlayışı yerine “sadaka düzeni” üzerinden dağıtılıyor. Tüm bu adımların ise meydanlarda, fabrikalarda, atölyelerde, depolarda ses yükselten emekçi ve emekli için karşılığı yok. Milyonlar, açlıkla terbiye edilmeye karşı eylem alanlarını terk etmemekte kararlı olduklarını göstermeye devam ediyor.

***

SOSYAL YARDIMIN YENİ AMBALAJI BULUNDU

AKP’nin “Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi” adıyla hayata geçirmeyi planladığı yeni sosyal destek modeli için hazırlıklar başladı. Sağlık, yakıt, gıda, eğitim ve kira başlıkları GETAD adıyla birleşecek.

AKP Grup Başkanvekili Muhammet Emin Akbaşoğlu’nun geçen hafta detay vermeden yaptığı duyuru, planları ortaya koydu. Yıl boyunca seçilecek pilot bölgelerde, aylık geliri asgari ücretten düşük olan hanelere bu tutara tamamlayacak yardım yapılacak. Uygulamanın 2026’da pilot kentlerde, 2027’de tüm yurtta hayata geçirileceği söylendi. İktidara yakın medyada servis edilen haberlere göre de yardımların içeriği kentlere göre değişecek. AKP’li Akbaşoğlu, sistemi tanıtırken “Özellikle emeklilerimiz ve sosyal kesimlerin tamamına dönük olarak GETAD diye nitelendirdiğimiz gelir artırıcı, gelir tamamlayıcı sosyal destek paketimizi inşallah hayata geçireceğiz, insanlarımızın alım gücünü daha da yukarıya taşıyacağız” ifadelerini kullandı. Ancak gerçek yardımlar, alım gücünü yukarı taşımaktan da yoksulluğa çözüm üretmekten de uzak. Başvuru şartlarında, hanede kimsenin çalışmaması, gelirin asgari ücretten düşük düzeyde olması ve “ihtiyacın tespit edilmesi” yer alacak. Hane gelirinin güncel 28 bin 75 liralık asgari ücretten düşük olması durumunda yardımlar bu tutara oranla yapılacak.

Bölgelere göre kira ve ısınma yardımları da öne çıkacak. Tüm bunlar, zaten var olan sosyal yardımların, tek bir isim altında birleştirilmesi anlamına geliyor. Cumhurbaşkanı Yardımcısı AKP’li Cevdet Yılmaz konuyu duyururken “Yardımlar istihdam piyasasından caydırıcı olmayacak” diye konuştu. GETAD alan hanelere, iş bulma şartı da getirilecek. Asgari ücretin yaygınlığı, gelirsiz hanelerde bir bireyin bu ücretle çalışmaya başlamasıyla aynı tutardaki yardımın da kesilmesine yol açacak. İktidarın bu hamlesi, açlık sınırı altındaki asgari ücrete endekslenerek hanelerin ayı aç geçirmesine yol açacak.

“Vatandaşlık maaşı” adıyla tanıtılan ancak yurttaşlara temel bir gelir yaratma potansiyeli bulunmayan destekle AKP iktidarı, yarattığı açlığı unutturabilmeyi hedefliyor. Zaten var olan ve dağıtılan yardımlar “yapısal reform” denilerek yeni ismiyle “müjde” olarak sunuluyor.